بىفكر و مشورت به تحرير اين نسخه مبادرت نمودن و طمع ربط كلام داشتن از غلبهء سودا است . اگرنه مورّخان سابق و دانشوران حال كه نسخه‌اى قلمى نموده‌اند ، مكررا به نظر حكّ و اصلاح در آن ديده ، به اصلاح دوستان رسانيده ، به بياض مىبرند و نام كتاب بر آن مىگذارند . با اين حال كه بيان نمودم و به اين رتبه كه كمى هم زبانان را بر من مجال خرده‌گيرى است ، قلم برداشته حالات مىنويسم و كتاب تاريخ احياء الملوك نام مىگذارم . « 1 » ملك شاه حسين در گزارش خود ، آگاهانه تنها به مسائل سيستان و ملوك آنجا مىپردازد و تأكيد مىكند كه از آوردن گزارش‌هاى كوچك پرهيز دارد : « چون قاعده و رسم روزنامچه‌نويسان و مورّخان اين است كه امور كليّه را به رقم مىآورده باشند و راقم حروف ، قلم را آشناى اخبار سيستان شناخته بود ، به ترتيب اين نسخه پرداخته . » « 2 » ملك شاه حسين كتاب خويش را در يك مقدّمه ، سه فصل و يك خاتمه تنظيم كرده است . كه از آنها بخشى از فصل دوم و فصل سوم ، و به ويژه ، خاتمهء كتاب كه خود زيست‌نامهء او است ، از ديدگاه سيستان‌شناسى و تاريخ‌نگارى ايرانى اهميّت دارند . او در مقدّمه آگاهىهايى دربارهء ملوك سيستان به دست مىدهد . شيوه او در گزارش ملوك سيستان بدين‌گونه است كه از ملك جلال الدّين محمود خان « 3 » كه در روزگار او والى سيستان بوده ، آغاز مىكند . ملك جلال الدّين در سال 1008 ق / 1600 م حاكم سيستان شد . « 4 » وى بر اين نكته تأكيد دارد كه ملوك سيستان از نسل عمرولّيث صفّارى هستند . « 5 » اين ادّعا در ديگر منابع عصر صفوى و از سوى مورّخان صفوى نيز بيان شده است . « 6 » ملك شاه حسين بيشتر آگاهىهاى خويش دربارهء سيستان كهن را از تاريخ

--> ( 1 ) . احياء الملوك ، صص 436 - 437 . ( 2 ) . همان ، ص 438 . ( 3 ) . ملك جلال الدّين ، فرزند ملك محمود در عصر شاه عبّاس صفوى حاكم سيستان بود . نگاه كنيد به : از شيخ صفى تا شاه صفى ، ص 165 . وى پس از رستم ميرزا حاكم سيستان شد . همچنين نگاه كنيد به : عالم آراى عبّاسى ، جلد يكم ، ص 576 ؛ نيز نگاه كنيد به : ملا جلال منجّم ، تاريخ عبّاسى يا روزنامهء ملا جلال منجّم ، به كوشش سيف اللّه وحيدنيا ، انتشارات وحيد ، تهران 1366 ، ص 328 . ( 4 ) . تاريخ عبّاسى ، ص 328 . ( 5 ) . احياء الملوك ، ص 20 . ( 6 ) . براى نمونه نگاه كنيد به : قاضى احمد غفارى قزوينى ، تاريخ جهان‌آراء ، كتاب‌فروشى حافظ ، تهران -